DIOMETER 2020

 

 

Diogenes en Demeter, de goden van vruchten, landbouw, oogst en graan zijn twee goden die vaak in een naam genoemd worden. Voeding speelt een centrale rol in ons leven. Hetgeen onze ouders eten vóór wij geboren worden, heeft invloed op onze latere gezondheid. Ook tijdens ons leven wordt onze gezondheid in belangrijke mate bepaald door wat wij eten en drinken. Voeding speelt ook een belangrijke rol tijdens (het ontstaan van) ziekte en herstel. Denk onder meer aan diabetes, hart en vaatziekten, kanker en inflammatoire darmziekten. Kinderen hebben andere voedingsbehoefte dan ouderen. En bejaarden, sporters hebben een andere behoefte dan niet-sporters. Goede voeding in het ziekenhuis verkort ligduur, complicaties en kosten.

Er is veel aandacht voor voeding in de media. Dit komt omdat obesitas en type 2 suikerziekte steeds meer voorkomen. Er zijn initiatieven voor “personalized nutrition”. Maatschappelijk verantwoorde voeding (biologisch, minder verkwisting) wordt populairder, maar multinationals bepalen voor een groot deel hoe wij eten. Voeding verbindt mensen sociaal en transcultureel. Voeding is een dynamisch onderwerp, waar de mens en zijn natuur centraal staan: in ziekte en gezondheid.

Het keuzevak Diometer Onderwijs op het Bord 2020 is onderdeel van het patiëntenvoedingsprogramma Zorg op het Bord. Met dit programma geven we voeding een centrale rol in zorg, onderwijs en onderzoek. Het wordt onderdeel van elk behandelplan. Meer informatie over dit programma vind je op www.zorgophetbord.nl.

Om landelijk nog meer voeding in het curriculum Geneeskunde te realiseren werken we samen aan onderwijs met verschillende andere Nederlandse Universiteiten, Vereniging Arts en Voeding, Student en Voeding, Voeding Leeft en het Ministerie van VWS!

Diometer is een keuzevak waar in 12 weken de essentie van voeding wordt overgebracht door hoogstaand contactonderwijs, bioscoop, hands-on experience en opdrachten. Diometer leert studenten over voeding datgene dat ze moeten weten op een no-nonsense, moderne, evidence-based en uitdagende manier.  Wij zijn overtuigd van het belang van goede voedingskennis van de artsen van morgen.

 

Eten in en na het ziekenhuis. Een mooi filmpje van Amsterdam Institution of Advanced Metropolitan Solutions!

 


 

Leerdoelen van het keuzevak

Het keuzetraject zal bestaan uit ~12 onderwerpen die per week aan bod zullen komen. Na het succesvol afronden van dit keuzetraject is de student in staat het belang van voeding voor de individuele patient te zien in het bredere (patho)fysiologische, sociale en culturele perspectief. Tevens zal de student in staat zijn om zich te verdiepen in de meer ingewikkelde vraagstukken en oplossingsgericht te denken.

 

  1. Fysiologie biochemie macronutrienten, micronutrienten en energie metabolisme.
  2. Nutritional assessment (indirecte calorimetrie, lichaamssamenstelling etc)
  3. Voeden – vasten – postprandiale respons – endocriene aspecten.
  4. Malnutritie: ondervoeding, overvoeding.
  5. Anatomie en voeding; maagdarmleverziekten, chirurgie.
  6. Soorten voeding: enteraal, parenteraal, sondevoeding.
  7. Voeding en ziekte (kanker, nierziekten, hartziekten, metabole ziekten, intensive care, anorexia nervosa).
  8. Maatschappelijke aspecten voeding, educatie, media, overheid, rol van het team
  9. Hedonische en culturele aspecten van voeding.
  10. Leefstijl
  11. Leefstijl
  12. Voeding en sport.

 

 

 

 

 


 

 

 

Opdeling in keuzevakken en hun samenhang

Voeding is bij uitstek een multidisciplinair vak waarin zorgpaden, onderzoek en onderwijs elkaar tegenkomen. Diometer zal opgebouwd zijn door verschillende klinische vakken (zoals diëtetiek, chirurgie, maagdarm- en leverziekten, kindergeneeskunde, intensive care, psychiatrie en interne geneeskunde. Daarnaast zullen het diverse basale onderzoekers uit de vakgroepen biochemie en fysiologie de basis leggen. Outside-the-box kennis zal aan bod komen zoals sportvoeding, restaurants, bedrijven en ziekenhuis-voedingsconcepten. Het AMC zal bijvoorbeeld de organisatie van een voedingsconcept in een groot ziekenhuis toelichten.

 

Korte typering van de inhoud van ieder keuzevak

Het keuzetraject zal bestaan uit ~12 onderwerpen die per week aan bod zullen komen en deze weken zullen dezelfde opbouw hebben waarin contactonderwijs (frontaal) de introductie zal verzorgen en werkgroepen/practica die hands-on ervaring bieden, zoals kookdemonstraties natriumarm koken of meten en wegen in de praktijk. Opdrachten maken (maar ook nieuwe opdrachten vorm laten geven), bezoek buiten het AMC en meelopen op afdelingen.

 

Vakken

  Fysiologie biochemie macronutrienten, micronutrienten en energie metabolisme

Biochemie – dietetiek – interne geneeskunde

Basale kennis van de functie van macronutriënten (eiwitten, vetten, koolhydraten) en micronutriënten  (mineralen, vitamines en andere stoffen) in de fysiologie. Denk daarbij niet alleen aan energiebehoefte, maar ook aan groei en ontwikkeling, het immuunsysteem etc.  Hoe komen aanbevelingen tot stand ?  Voorbeelden (case-studies) van essentiële nutrienten : niet alleen vitamines maar ook bijv bepaalde vetzuren.

 

 

 

Nutritional assessment (indirecte calorimetrie, lichaamssamenstelling etc)

Fysiologie – dietetiek – interne geneeskunde

Er bestaan verschillende manieren om de voedselinname en de voedingstoestand te bepalen, van simpele vragenlijsten tot soms ingewikkelde technieken. Zowel op het niveau van de individuele patiënt als op populatieniveau zijn deze gegevens cruciaal om te komen tot de meest geschikte interventie en/of aanbevelingen.  Vragen die naar voren komen zijn onder andere: hoeveel eiwit massa heeft een patient? Hoever energie heeft een patient nodig? En wat als er ziekte is? Er zijn state-of-the-art methoden om dit te meten maar soms vindt interventie plaats op basis van slechts enkele gegevens.

 

 

 

 

Voeden – vasten – postprandiale respons – endocriene aspecten.

Interne geneeskunde – endocrinologie

Gedurende meer dan 15 uur per dag zijn wij in gevoede staat. Dit heeft grote gevolgen voor onze stofwisseling. Wat gebeurt er tijdens vasten? Hoe past het metabolisme zich aan en welke rol spelen hormonen hier?

 

 

Malnutritie: ondervoeding.

Dietetiek – Interne Geneeskunde – geriatrie

Ondervoeding is geen ver-van-mijn-bed-show. Ondervoeding komt voor in alle nederlandse zieken- en verpleeghuizen. Sterker nog: ondervoeding leidt tot verlengde ligduur, complicaties en kosten. Wat zijn de risicopatiënten, hoe signaleren we ondervoeding, wat is het en hoe moeten we het behandelen? Welke rol speelt voeding bij ouderen?

 

Malnutritie: overvoeding.

Dietetiek – Interne Geneeskunde – Diabetologie – Vasculaire Geneeskunde – Bariatrische chirurgie

Overvoeding is een nog groter probleem waar tevens leefstijl een belangrijk element is. Waardoor ontstaan obesitas en type 2 suikerziekte? Wat zijn de biologische paden? Is er een oplossing? Wat zijn de effecten van voeding in de pre-conceptiefase? En bij jonge kinderen?

 

 

Anatomie en voeding; maagdarmleverziekten, chirurgie.

Anatomie – MDL – Chirurgie

Het maagdarm kanaal staat centraal in voeding. Is een gezonde darm ook een gezond leven? Hoe werkt de darm? Kan je een deel van je darm missen?

 

 

 

 

Soorten voeding: enteraal, parenteraal, sondevoeding.

Dietetiek – Interne Geneeskunde

Voeding kan op verschillende manieren gegeven worden. Het liefst gewoon via de mond. Maar wat als dit niet mogelijk is? Is infuusvoeding dan een goed idee? En leidt dit dan weer tot andere problemen?

 

 

 

Voeding en ziekte (kanker, nierziekten, hartziekten,

metabole ziekten, intensive care, anorexia nervosa).

Dietetiek – oncologie – nefrologie – intensive care – psychiatrie

Verschillende ziekten hebben verschillende voedingsbehoeften. Zoals bijvoorbeeld eiwitrijk, of eiwitarm. Of zoutarm. Sommige patiënten zijn ernstig ondervoed en hebben calorieën nodig. Hoe gaan we om met de individuele patient? Wat is de interactie van voeding en immuniteit of infecties?

 

 

 

 

 

 

Voeding in de zorg: rol van het team.

Facilitair – dietetiek – verpleegkunde – interne geneeskunde

Hoe wordt voedingszorg georganiseerd? Wie draagt er zorg voor de voeding van de patient en hoe wordt dit op elkaar afgestemd? Hoe wordt voeding in een groot ziekenhuis geregeld?

 

 

 

 

 

 

 

Hedonische en culturele aspecten van voeding.

Chefkok – Smaaklab – Sociale Geneeskunde

Voeding is veel meer dan het bovenstaande. Wat is smaak? Of verleiding? Hoe kan voeding sociaal en cultureel verbinden? Is samen eten echt beter?

 

 

 

Leefstijl.

Sociale Geneeskunde – GG&GD- Arts en Voeding

Hoe kijkt de overheid tegen voeding aan? Wat mogen scholen wel en niet aanbieden? Speelt de huisarts een belangrijke rol in de voedingsgezondheid van de patient, of moet educatie ergens anders vandaan komen? Moeten de grote bedrijven verantwoordelijkheid nemen?

 

 

 

 

 

 

Voeding en sport.Sportgeneeskunde – Diëtetiek

Voeding en sport is een vak op zich. Maar sport geeft veel inzicht in de fysiologie voeding. Wat eet een body-builder? Of een wielrenner? Welk effect heeft gewichtsverlies op sportprestaties (denk aan gewichtsklassen in roeien of judo)?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Toetsing en afronding van het traject

De toetsing zal bestaan uit het schrijven van een essay.  Het keuzetraject zal bestaan uit ~12 onderwerpen die per week aan bod zullen komen. De studenten mogen zelf een onderwerp uitzoeken om een essay over te schrijven.

Daarnaast zal er een multiple choice toets gemaakt worden halverwege en aan het eind van het vak. Het vak wordt op de laatste dag afgesloten met een eindsymposium!

 

 

 

 

 

Traject coördinatoren

Maarten Soeters MD PhD

Department of Endocrinology & Metabolism, Internal Medicine

F5-161, Academic Medical Center

Meibergdreef 9 1105AZ Amsterdam The Netherlands

tel: +31205669111, +31205666071

 

Josine Mulder

Onderwijssecretariaat Interne Geneeskunde D3-221.1

Tel. 020-56 65982

E-mail: secr.onderwijs.ig@amc.uva.nl

Aanwezig: ma t/m do

 

E-mail adres: diometer@amc.nl